Sanayide yeni dönem: Güneş ışığı atık plastiği ‘sirke asidine’ dönüştürüyor

Waterloo Üniversitesi araştırmacıları, güneş enerjisi kullanarak plastik atıkları sanayinin temel hammaddelerinden biri olan asetik aside dönüştürmeyi başardı. Karbon salımı gerçekleştirmeyen bu yöntem, plastik atıkları sadece imha etmekle kalmıyor, onları yüksek ticari değere sahip bir ürüne dönüştürerek ‘sıfır atık’ ekonomisine yeni bir soluk getiriyor.

Sürdürülebilir üretim modellerinin sanayinin merkezine yerleştiği 2026 yılında, bilim dünyasından ticaret hayatını yakından ilgilendiren bir inovasyon haberi geldi. Dr. Yimin Wu liderliğindeki ekip, plastikleri moleküler düzeyde parçalayarak gıda üretiminden kimya sanayiine kadar geniş bir yelpazede kullanılan asetik aside dönüştüren, güneş enerjisi tabanlı bir sistem geliştirdi.DOĞADAN İLHAM ALAN ‘TEK ATOMLU’ MÜHENDİSLİK Araştırmanın temelinde, doğadaki mantarların karmaşık organik maddeleri enzimlerle parçalama sürecinden ilham alan bir katalizör tasarımı yatıyor. Karbon nitrür çerçevesi içine yerleştirilen izole demir atomlarından oluşan bu fotokataliz sistemi, güneş ışığına maruz kaldığında plastik polimerleri kademeli bir reaksiyonla parçalıyor.Sistemin öne çıkan teknik üstünlükleri:Yüksek seçicilik: Karmaşık atık yığınları arasından sadece hedeflenen ürünü (asetik asit) üreterek verimliliği artırıyor.Düşük maliyetli enerji: Fosil yakıt veya yüksek ısı gerektiren geleneksel yöntemlerin aksine tamamen güneş enerjisiyle çalışıyor.Geniş uygulama alanı: PVC, PP, PE ve PET gibi en yaygın kullanılan plastik türlerinin yanı sıra karışık atık akışlarını da işleyebiliyor.MİKROPLASTİKLERLE SUDA MÜCADELE Bu yöntemin en kritik avantajlarından biri, reaksiyonun suda gerçekleşmesi. Bu özellik, deniz ekosistemlerini tehdit eden mikroplastiklerin sadece filtrelenmesini değil, bulundukları ortamda doğrudan kimyasal olarak yok edilmesini ve ekonomik bir değere dönüştürülmesini sağlıyor.TİCARİ UYGULANABİLİRLİK ONAYI Projenin sadece laboratuvar başarısıyla sınırlı kalmadığını belirten Su Enstitüsü Yönetici Direktörü Roy Brouwer, yapılan teknik-ekonomik analizlerin finansal açıdan umut verici sonuçlar verdiğini vurguladı. Asetik asidin endüstriyel hammadde olarak sahip olduğu pazar hacmi, bu teknolojiyi atık yönetimi şirketleri ve kimya üreticileri için cazip bir yatırım fırsatı haline getiriyor.Dr. Yimin Wu, "Amacımız, ücretsiz güneş enerjisini kullanarak plastik kirliliğini atmosfere ekstra karbondioksit eklemeden katma değerli ürünlere dönüştürmekti" diyerek teknolojinin çevresel ve ekonomik dengesine dikkat çekti. Laboratuvar aşamasından endüstriyel ölçeğe taşınması beklenen bu yenilik, Türkiye'nin Yeşil Dönüşüm hedefleri doğrultusunda sanayide plastik geri dönüşüm maliyetlerini minimize etme potansiyeli taşıyor.