Petrolde arz darboğazı! Mayıs raporu alarm verdi: Savaş öncesine göre kayıp büyük

Küresel petrol arzı alarm veriyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) mayıs raporuna göre, petrol üretimi ABD/İsrail-İran Savaşı öncesine kıyasla günlük 13.6 milyon varil gibi devasa bir düşüş yaşadı. Kapanan Hürmüz Boğazı ve arz darboğazı nedeniyle bu yıl 2020'den bu yana ilk kez küresel talepte çeyreklik daralma bekleniyor. Gözler arzda normalleşmenin başlayacağı tahmin edilen 2027 yılına çevrildi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol piyasalarındaki krizi gözler önüne seren Mayıs ayı Petrol Piyasası Raporu'nu yayımladı. Rapora göre, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın gölgesinde küresel petrol arzı mayıs ayında bir önceki aya kıyasla günlük 600 bin varil daha azalarak 94 milyon 470 bin varile kadar geriledi. Bu rakam, savaşın patlak verdiği ve krizin derinleştiği 28 Şubat öncesi döneme kıyasla günlük yaklaşık 13 milyon 600 bin varillik devasa bir kayba işaret ediyor. ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının etkisiyle derinleşen darboğaz, küresel talebi de vurmaya başladı. Yüksek akaryakıt fiyatları ve azalan ürün arzı nedeniyle, yılın ikinci çeyreğinde küresel petrol sevkiyatlarının geçen yıla göre yüzde 4,8 düşmesi ve böylece 2020'den bu yana ilk kez çeyreklik bazda küresel bir daralma yaşanması bekleniyor.Mayısta Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun üretimi bir önceki aya göre günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 35 milyon 920 bin varile inerken, OPEC+ dışı günlük arz 530 bin varil artışla 58 milyon 540 bin varile yükseldi. Artışta biyoyakıt üretimi ile ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelen daha yüksek arz etkili oldu.BU YIL KÜRESEL ARZDA GÜNLÜK 3,9 MİLYON VARİL DÜŞÜŞ HESAPLANIYORRapora göre, küresel petrol arzının bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 3 milyon 900 bin varil azalarak 102 milyon 379 bin varile gerilemesi bekleniyor.OPEC+ üretiminin bu yıl önceki yıla göre günlük yaklaşık 4 milyon 700 bin varil azalışla 42 milyon 120 bin varile gerileyeceği, OPEC+ dışı üretimin ise günlük yaklaşık 820 bin varil artışla 60 milyon 250 bin varile yükseleceği tahmin ediliyor.ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle kapanan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören ABD-İran geçici anlaşmasının, yaklaşık 4 ay süren kesintilerin ardından arz akışlarında kademeli normalleşmeye ve ihracatın aşamalı olarak yeniden başlamasına zemin hazırlaması bekleniyor.Körfez üretimindeki toparlanmaya paralel olarak küresel petrol arzının 2027'de güçlü bir artışla günlük yaklaşık 8 milyon varil artışla 110 milyon 350 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.IEA, söz konusu projeksiyonların ABD ile İran arasındaki çerçeve anlaşmaya dayandığını, ancak Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların yeniden başlatılmasına ilişkin mekanizmalarda hala "kritik ancak tartışmalı" unsurlar bulunduğunu, bu nedenle aşağı yönlü risklerin sürdüğünü belirtiyor.PETROL TALEBİ ARTIŞ ÖNGÖRÜSÜ AŞAĞI YÖNLÜ REVİZE EDİLDİRapora göre, küresel petrol talebine ilişkin artış beklentisi de aşağı yönlü revize edildi. IEA, bu yıla ilişkin küresel petrol talebindeki artış tahminini önceki öngörüsüne göre günlük yaklaşık 700 bin varil aşağı çekti.Küresel petrol talebinin nisan ve mayıs aylarında belirgin şekilde gerilediği ifade edilen raporda, yüksek akaryakıt fiyatları ve ürün arzındaki kesintiler nedeniyle yılın ikinci çeyreğinde sevkiyatların geçen yıla göre yüzde 4,8 düşmesinin beklendiği ve bunun 2020'den bu yana ilk çeyreklik küresel daralma olacağı belirtildi.Buna göre, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 103 milyon 290 bin varile gerilemesi bekleniyor.Talebin 2027'de ise Körfez arzındaki normalleşmeyle birlikte yeniden hızlanacağı ve günlük yaklaşık 2 milyon varil artışla 105 milyon 300 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.Öte yandan raporda, 2027 görünümünün jeopolitik riskler, ateşkesin sürdürülebilirliği ve küresel ekonomide savaş kaynaklı etkiler nedeniyle önemli belirsizlikler içerdiği vurgulandı.