Petrol geriledi, dolar endeksi güçlendi: Piyasalar ABD verilerini bekliyor

Küresel piyasalarda geçen hafta ABD-İran ateşkes süreci ve Fed’in faiz kararı öne çıktı. Yatırımcıların gözü gelecek hafta ABD’de açıklanacak büyüme ve çekirdek PCE verilerine çevrildi.

Küresel piyasalarda geçen hafta ABD ile İran arasında varılan anlaşma, İslamabad Mutabakatı’nın imzalanması, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasının kaldırılması ve petrol fiyatlarındaki gerileme etkili oldu. Ancak anlaşmanın uygulanabilirliğine ilişkin belirsizlikler ve Fed’in daha şahin bir politika izleyebileceğine yönelik sinyaller, yatırımcıların temkinli hareket etmesine neden oldu. Yeni haftada piyasaların odağında ABD’de açıklanacak büyüme ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları verileri olacak.KÜRESEL PİYASALARDA GÖZLER ABD VERİLERİNDEKüresel piyasalarda haftanın ana gündem maddelerini ABD-İran arasındaki ateşkes süreci ile ABD Merkez Bankası başta olmak üzere önde gelen merkez bankalarının faiz kararları oluşturdu.Piyasalar, ABD ve İran arasında anlaşmaya varılması, mutabakat zaptının imzalanması ve petrol fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklı etkilerle geçen hafta pozitif seyretti.Gelecek hafta ise yatırımcıların odağı ABD’de açıklanacak büyüme ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları verilerine çevrildi.ABD-İRAN MUTABAKATI PİYASALARIN ODAĞINDAİran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran’da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıklarını duyurdu.İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girdi.Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.60 GÜNLÜK MÜZAKERE SÜRECİ BEKLENİYORMutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların nihai anlaşmaya varılması için kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.Bu süreçte İran’ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi kritik başlıkların masaya gelmesi öngörülüyor.Öte yandan Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasının kaldırılması da piyasalarda yakından takip edilen gelişmeler arasında yer aldı.GÖRÜŞMELERİN İPTALİ SÜRECİN KIRILGANLIĞINI GÖSTERDİABD-İran hattında mutabakat sağlanmasına karşın sürecin kırılganlığına işaret eden gelişmeler de yaşandı.İsviçre Dışişleri Bakanlığının ABD-İran görüşmelerinin iptal edildiğini duyurması, diplomatik sürecin belirsizlik taşıdığını gösterdi.Öte yandan üst düzey bir ABD’li yetkili, İsrail ile Hizbullah arasındaki ateşkesin dün TSİ 16.00’da yürürlüğe girdiğini iddia etti.YATIRIMCILAR ANLAŞMANIN UYGULANABİLİRLİĞİNİ İZLİYORABD ve İran arasında anlaşma sağlanmasına karşın anlaşmaya ilişkin ayrıntıların henüz netleşmemesi, yatırımcıların kararlarında zorlanmasına neden oldu.Analistler, yatırımcıların ABD-İran anlaşmasının uygulanabilirliği konusunda emin olmak istediğini belirtti.İran’ın petrol ve yakıt satışına derhal başlamasına olanak tanıyabileceğine ilişkin haber akışı ise piyasalarda olumlu fiyatlanan gelişmeler arasında yer aldı.PETROL FİYATLARINDA GERİLEMEAnalistler, iki tarafın anlaşmaya varmasının piyasalardaki önemli bir oynaklık kaynağını ortadan kaldırabilecek diplomatik bir atılım olduğunu belirtti.Ancak anlaşmanın kalıcılığına ilişkin endişelerin sürdüğüne işaret edildi.Jeopolitik gerilimlerin azalacağına yönelik iyimserlikle Brent petrolün varil fiyatı haftayı yüzde 6,7 azalışla 80,4 dolardan tamamladı.PETROLDE SAVAŞ ÖNCESİ SEVİYELERE DÖNÜŞ BEKLENMİYORPetrol fiyatlarında düşüş görülmesine karşın fiyatların savaş öncesi seviyelere hemen dönmesi beklenmiyor.Bunun başlıca nedenleri arasında barış sağlansa bile tedarikin kısa sürede normale dönmeyeceği ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için ücret talep edebileceğine yönelik beklentiler yer alıyor.Ücret talebi olması durumunda petrol trafiğinin, mayınlandığı bildirilen Umman kıyılarına yönlenebileceği tahmin ediliyor. Buradaki güvenli geçişin ise haftalar hatta aylar sürebileceği öngörülüyor.FED FAİZİ SABİT TUTTUABD Merkez Bankasının faiz kararı da geçen hafta piyasaların odağında yer aldı.Fed, politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tuttu.Fed’den yapılan açıklamada, politika faizinin sabit tutulması kararının oy birliğiyle alındığı bildirildi.ENFLASYON HEDEFİN ÜZERİNDE KALMAYI SÜRDÜRÜYORFed açıklamasında, enflasyonun enerji dahil bazı sektörlerde fiyat artışlarına yol açan arz şoklarının da etkisiyle bankanın yüzde 2 hedefinin üzerinde kalmayı sürdürdüğüne işaret edildi.Komite’nin fiyat istikrarını sağlamaya kararlı olduğu vurgulandı.Kevin Warsh başkanlığında gerçekleştirilen ilk Federal Açık Piyasa Komitesi toplantısının ardından yayımlanan karar metninin önceki açıklamalara kıyasla belirgin şekilde kısaltıldığı dikkati çekti.FED FAİZ TAHMİNLERİNİ YUKARI ÇEKTİFed, federal fon oranına ilişkin yıl sonu tahminini mart ayında öngördüğü yüzde 3,4’ten yüzde 3,8’e yükseltti.Banka, federal fon oranına ilişkin 2027 tahminini yüzde 3,1’den yüzde 3,6’ya, 2028 tahminini ise yüzde 3,1’den yüzde 3,4’e çıkardı.Fed uzun dönem ortalama faiz beklentisini ise yüzde 3,1 olarak korudu.FAİZ ARTIŞI SİNYALİ VERİLDİSöz konusu tahminler, Fed’in 2026’da faiz artışı yapılabileceğinin sinyalini verdi.FOMC üyelerinin gelecekteki faiz beklentilerini gösteren nokta grafiği de 18 yetkiliden 9’unun bu yıl en az bir faiz artırımı öngördüğünü ortaya koydu.Metinden, gelecekteki faiz indirimlerine yönelik eğilime işaret eden ifadelerin çıkarılması da küresel piyasalardaki risk iştahını olumsuz etkiledi.ENFLASYON TAHMİNLERİ YÜKSELDİFed’in enflasyon tahminleri bu yıl için yüzde 2,7’den yüzde 3,6’ya çıkarıldı.2027 yılı enflasyon tahmini yüzde 2,2’den yüzde 2,3’e yükseltilirken, 2028 yılı tahmini yüzde 2’de sabit bırakıldı.ABD ekonomisine ilişkin büyüme tahmini ise bu yıl için yüzde 2,4’ten yüzde 2,2’ye düşürüldü.BÜYÜME VE İŞSİZLİK TAHMİNLERİFed, 2027 yılı büyüme tahminini yüzde 2,3’te bıraktı.2028 yılı büyüme tahmini ise yüzde 2,1’den yüzde 2,2’ye yükseltildi.İşsizlik oranına ilişkin tahminler bu yıl için yüzde 4,4’ten yüzde 4,3’e düşürülürken, 2027 için yüzde 4,3 ve 2028 için yüzde 4,2 olarak korundu.WARSH NOKTA GRAFİĞİNDE TAHMİN SUNMADIKevin Warsh, Fed üyelerinin faiz beklentilerini yansıtan noktasal grafikte kendi tahminine yer vermedi.Bu durum, piyasalarda Fed’in 2012’de iletişim politikasının bir parçası olarak başlattığı uygulamadan uzaklaşılabileceğine yönelik ilk işaretlerden biri olarak değerlendirildi.Warsh, bundan önceki açıklamalarında da noktasal grafiklerin faydalı olmadığını düşündüğünü belirtmişti.“BU KOMİTE FİYAT İSTİKRARINI SAĞLAYACAK”Fed Başkanı Kevin Warsh, düzenlediği basın toplantısında enflasyonun yüzde 2 hedefinin oldukça üzerinde seyrettiğini söyledi.Warsh, fiyat istikrarını sağlama konusunda kararlı olduklarını vurguladı.“Bu Komite fiyat istikrarını sağlayacak.” diyen Warsh, Komite’nin bu konuda net ve hemfikir olduğunu ifade etti.İLERİYE DÖNÜK YÖNLENDİRME METİNDEN ÇIKARILDIWarsh, toplantının ardından yayımlanan politika metninde yapılan değişikliklere de işaret etti.Metnin daha kısa ve sade olduğunu belirten Warsh, bazı eski ifadelerin çıkarıldığını söyledi.Warsh, ileriye dönük yönlendirmenin de açıklamada yer almadığını dile getirdi.FED VERİ ODAKLI POLİTİKAYA YÖNELEBİLİRAnalistler, Warsh’ın fiyat istikrarı vurgusunun sıkı para politikası duruşunu desteklediğini kaydetti.Warsh’ın sözlü yönlendirme yerine doğrudan makroekonomik verilerden kaynaklı etkilere odaklanacak bir politika uygulayabileceği ifade edildi.Fed’in politika metninde yer alan “verimlilik artışı ve sermaye yatırımlarının güçlü seyrettiği” ifadesinin, yapay zeka kaynaklı verimlilik artışının büyüme ve enflasyon üzerindeki etkisinin daha fazla dikkate alınabileceğine işaret ettiği belirtildi.DOLAR ENDEKSİ 13 AYIN ZİRVESİNİ GÖRDÜFed’in şahin politika izlemesi ve para piyasalarında faiz artırımına gideceğine bu yıl kesin gözüyle bakılması doları destekledi.Dolar endeksi hafta içinde 101,1 ile 13 ayın en yüksek seviyesini gördü.Endeks, haftayı yüzde 1,1 artışla 100,8 seviyesinden tamamladı.TAHVİL FAİZİ GERİLEDİ, ALTIN DÜŞTÜABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı 3 baz puan azalışla yüzde 4,46’dan tamamladı.Dolara talebin artmasıyla altının onsu geçen hafta yüzde 1,3 azalışla 4 bin 156 dolara geriledi.Enerji fiyatlarında düşüş görülse de fiyatların halen savaş öncesi seviyelere gerilememesi enflasyonist baskıların sürebileceği beklentisini güçlendirdi.YENİ HAFTADA BÜYÜME VE PCE VERİLERİ TAKİP EDİLECEKKüresel piyasalarda yeni haftada ABD’de açıklanacak büyüme ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları verileri yakından izlenecek.Söz konusu veriler, Fed’in faiz patikasına ilişkin beklentilerin şekillenmesinde belirleyici olacak.ABD-İran anlaşmasının uygulanabilirliği, petrol fiyatlarının seyri, Fed’in sıkı para politikası duruşu ve makroekonomik veriler, küresel piyasaların yönü üzerinde etkili olmayı sürdürecek.NEW YORK BORSASINA SPACEX'İN HALKA ARZI DAMGA VURDU Söz konusu gelişmelerle New York borsasında geçen hafta pozitif bir seyir izlenirken, ABD'li iş insanı Elon Musk'ın üst yöneticisi (CEO) olduğu uzay, havacılık ve yapay zeka şirketi SpaceX'in Nasdaq borsasındaki ilk haftası, halka arz büyüklüğü ve piyasa değerindeki tırmanışla dikkati çekerken şirketin hisseleri bu dönemde toplam yüzde 37 değer kazandı.Söz konusu gelişmelerle haftayı Dow Jones endeksi yüzde 0,71, S&P 500 endeksi yüzde 0,93 ve Nasdaq endeksi yüzde 2,43 artışla tamamladı. Dow Jones endeksi 52.281,19 puanla rekor seviyeyi gördü.Gelecek hafta salı günü imalat sanayi ve hizmet sektörü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), çarşamba cari denge, yeni konut satışları, perşembe büyüme, PCE ve Fed'in başlıca enflasyon göstergesi olarak kabul ettiği çekirdek PCE, dayanıklı mal siparişleri, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, cuma toptan stoklar ve Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi açıklanacak.Haftaya ABD'deki büyüme ve çekirdek PCE verisinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.AVRUPA BORSALARI POZİTİF SEYRETTİ Avrupa borsaları, Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin geçişinin başlaması ve petrol fiyatlarındaki gerilemeden bulduğu destekle haftayı İngiltere hariç pozitif seyirle tamamladı.Buna karşın Avrupalı yetkililer ve şirketler Hürmüz Boğazının savaş öncesi durumuna ne kadar hızlı dönebileceğine ilişkin çekinceler yaşıyor.İngiltere Merkez Bankası (BoE) politika faizini piyasa beklentilerine paralel şekilde yüzde 3,75'te sabit bıraktı. BoE Para Politikası Kurulu açıklamasında, "Orta Doğu'daki savaş ve bunun enerji fiyatları ile İngiltere ekonomisine etkisi, enflasyon görünümüne ilişkin belirsizliğin başlıca kaynağı olmaya devam ediyor." ifadelerine yer verildi.BoE Başkanı Andrew Bailey, karar sonrası yaptığı açıklamada, son günlerde gerileyen petrol fiyatlarının olumlu gelişme olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:"Ancak fiyatlar hala savaş öncesine göre daha yüksek seviyede. Gelecekte ne olursa olsun, son dört aydaki yüksek enerji fiyatları, halihazırda enflasyonist bir baskı oluşmaya başladığını gösteriyor."PPK üyelerinden BoE Başkanı Andrew Bailey dahil 7'sinin politika faizini yüzde 3,75'te sabit tutma ve 2'sinin 25 baz puan artırma yönünde görüş bildirdiği belirtildi. Bir önceki toplantıda ise 1 üye faiz artırımı yönünde oy kullanmıştı.Analistler, İngiltere'de açıklanan makroekonomik verilerin BoE'nin bekle-gör yaklaşımını desteklediğini söyledi.ABD ve İran arasında anlaşma sağlanmasına karşın Avrupa'da enflasyonist baskıların sürebileceğine yönelik endişeler devam ediyor. Bu nedenle Avrupa Merkez Bankasının (ECB) bu yıl ikinci bir faiz artırımına gidebileceğine ilişkin beklentiler bulunuyor.Yetkililerin açıklamaları da öne çıkarken ECB Başkanı Christine Lagarde, yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığını belirterek, enflasyonun ikinci tur etkilerine karşı tedbir mesajı verdi.Yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığı uyarısında bulunan Lagarde, "Enflasyonun dolaylı etkilerini son haftalarda neredeyse her alanda net bir şekilde görmeye başladık. Özellikle ücret artışı riskleri gibi ikinci tur etkilerin su yüzüne çıktığını hissettiğimizde, kaçınılmaz olarak tedbir almak zorundayız. Bu noktada özellikle çekirdek enflasyon göstergesini yakından takip ediyoruz." dedi.Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu'daki gerilimin azalması durumunda dahi ECB'nin enflasyon riskine karşı ihtiyatlı duruşunu sürdüreceğini bildirdi.Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde mayıs ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 3,2 artarak beklentiler doğrultusunda gerçekleşti.Bu gelişmelerle, geçen hafta Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,4, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,6, Fransa'da CAC 40 endeksi 0,43 değer kazanırken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1 değer kaybetti.İtalya'da FTSE MIB endeksi 53.188,37 puanla rekor seviyeyi gördü.ASYA BORSALARI HONG KONG HARİÇ YÜKSELDİ Asya piyasaları, çip ve sanayi hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle geçen hafta pozitif seyretti.Japonya Merkez Bankasının (BoJ), politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1'e çıkardı. Banka böylece politika faizini 1995’ten bu yana ilk defa yüzde 1’e yükseltmiş oldu.Kararın 7'ye karşı 1 oyla alındığı, kurul üyesi Toichiro Asada'nın ise faiz oranının yüzde 0,75'te tutulması yönünde karşı oy kullandığı bildirildi. BoJ Başkanı Kazuo Ueda ise toplantıya sağlık sorunları nedeniyle katılamadı.Banka açıklamasında, "Temel TÜFE enflasyonunun yüzde 2'ye yaklaştığı ve finansal koşulların elverişli olduğu göz önüne alındığında, Banka, ekonomik faaliyet ve fiyatlardaki gelişmelerin yanı sıra finansal koşullara yanıt olarak politika faiz oranını yükseltmeye ve para politikasındaki genişlemeci duruşun derecesini ayarlamaya devam edecektir." ifadelerine yer verildi.Bu bağlamda, Orta Doğu’daki durumun gelecekteki seyrinin Japonya’nın ekonomik faaliyeti ve fiyatları üzerindeki etkisinin yakından takip edileceği belirtilen açıklamada, ekonomik faaliyet ve fiyatlara ilişkin görünümün temel senaryosunun gerçekleşme olasılığını ve bu görünüme yönelik riskleri değerlendirerek, para politikasındaki ayarlamanın zamanlaması ve hızının değerlendirileceği aktarıldı.Banka açıklamasında, BoJ'un 2027'nin ocak-mart dönemine kadar Japon devlet tahvillerine yönelik aylık alım tutarını her çeyrekte yaklaşık 200 milyar yen azaltmasının planlandığı belirtildi.Enflasyonist baskılar ve yendeki zayıflama faiz artırımına neden olan önemli sebepler arasında yer aldı.Zayıf yen, Japonya'nın ihracatının rekabet gücünü artırmasına rağmen, ithalattan kaynaklı enflasyona sebep oluyor ve kamu maliyesini baskı altına alıyor.Öte yandan Japonya'da mayıs ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), yüzde 1,5 artarak beklentiler dahilinde gerçekleşti. Ülkede TÜFE mayıs ayında yüzde 1,4 artmıştı.Japonya'da mayıs ayına ilişkin çekirdek TÜFE ise yüzde 1,8 ile yaklaşık 4 yılın en yavaş artışını kaydetti.Japonya'da TÜFE 2026 yılında ılımlı seviyelerde seyrederken, bunun başlıca nedeni, Orta Doğu çatışmasından kaynaklanan yüksek enerji fiyatlarının etkisini dengelemek için hükümetin yakıt ve enerji maliyetlerine yönelik sübvansiyonları oldu.Ancak üretici fiyatları mart ayından bu yana keskin bir şekilde yükseldi ve bu durum, işletmeler için daha yüksek girdi fiyatlarının nihayetinde tüketicilere yansıtılacağı ve tüketici enflasyonunu artıracağı endişelerini artırdı.Öte yandan Çin'de mayıs ayına ilişkin perakende satışlar, Aralık 2022'den bu yana ilk kez düşüş göstererek bir önceki yıla göre yüzde 0,6 azaldı. Ülkede mayıs ayına ilişkin kentsel sabit varlık yatırımları, gayrimenkul ve imalat sektörlerinin de etkisiyle yüzde 4,1 azalış kaydetti.Ülkede mayıs ayında yeni konut fiyatları yüzde 0,2, ikinci el konut fiyatları yüzde 0,3 azalırken, işsizlik oranı yüzde 5,2'den yüzde 5,1'e indi.Çin'de mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi ise yüzde 4,5 artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşti.Ülkede güçlü arz ile zayıf talep arasındaki dengesizlik ciddi boyutunu koruyor.İran savaşının enerji akışında yarattığı aksamanın emtia fiyatlarını yükseltmesi, Çin ekonomisini yıllardır etkileyen deflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağlasa da söz konusu fiyat artışlarının talep değil maliyet kaynaklı olması ekonomideki kırılganlığın sürdüğüne işaret ediyor.Diğer taraftan Çin Merkez Bankası (PBoC) kısa vadeli faiz oranlarının ayarlanmasına yönelik mekanizmayı geliştireceğini ve uygun zamanda gecelik ters repo işlemlerinin kapsamını genişletebileceğini belirtti. Bu kararın Bankayı küresel emsalleriyle daha uyumlu hale getirebileceği öngörülüyor.Bu arada Avustralya Merkez Bankası da politika faizini yüzde 4,35'te sabit bıraktı.Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 7,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 11,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,5 değer kazanırken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,88 değer kaybetti.Japonya'da Nikkei 225 endeksi 71.952,99 puanla, Güney Kore'de Kospi endekksi 9.385,59 puanla rekor seviyeyi gördü.Gelecek hafta pazartesi Çin'de kredi faiz oranları, salı Japonya'da imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI, cuma Japonya'da Tokyo TÜFE takip edilecek.BORSA HAFTAYI KAZANÇLA TAMAMLADI Yurt içinde, geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 5,7 artışla 14.734,50 puana yükseldi.Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 46,4390'dan tamamladı.Öte yandan ABD'de mahkemenin Halkbank aleyhindeki ceza davasının düşürülmesini onaylamasıyla, banka hakkında 9 yıldır devam eden hukuki süreç tamamen sona erdi.Bu gelişmeyle bankacılık endeksi haftayı yüzde 10 yükselişle tamamlarken, Halkbank'ın hisseleri yüzde 4,2 arttı.Gelecek hafta pazartesi tüketici güven endeksi takip edilecek.