Küresel enerji krizi derinleşiyor: İran Savaşı maliyetleri ve arz riskini artırdı

Orta Doğu’daki savaşın etkisiyle enerji maliyetleri yükselirken, küresel arz zincirinde ciddi riskler ortaya çıktı. Uzmanlar, fiyatlamalarda risk priminin kalıcı hale gelebileceğine dikkat çekiyor.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Erhan Aslanoğlu, küresel piyasalarda savaş kaynaklı risk priminin devreye girdiğini belirterek, petrol fiyatlarının savaş sona erse bile 20-30 dolar seviyesinde ek risk primi barındırabileceğini ifade etti.KÜRESEL PİYASALARDA SERT DALGALANMAOrta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle küresel piyasalarda ciddi kayıplar yaşandı. Dünya borsalarının toplam değeri savaşın ilk ayında yaklaşık 157,5 trilyon dolardan 143,5 trilyon dolara geriledi.ENERJİ ARZI KRİTİK NOKTADAKüresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamalar, enerji akışını doğrudan etkiledi. Bu gelişmelerle birlikte Brent petrol fiyatı 100 doların üzerine çıktı.MALİYET DALGASI GENİŞLİYORArtan enerji fiyatlarının yanı sıra yükselen navlun ücretleri ve sigorta maliyetleri, üretim zincirinin tamamında maliyet baskısı oluşturdu. Bu durum başta tarım olmak üzere birçok sektörde fiyat artışlarını tetikledi.ARZ ŞOKU VE ÜRETİM RİSKİAslanoğlu, fiyatların temel belirleyicisinin arz-talep dengesi olduğunu vurgulayarak, mevcut süreçte arz yönlü bir şok yaşandığını belirtti. Hürmüz Boğazı’nın kapanması ihtimali, enerji ve gübre başta olmak üzere birçok ürünün tedarikinde risk yaratıyor.ASYA EKONOMİLERİ DAHA FAZLA ETKİLENEBİLİRGüney Kore, Çin, Hindistan ve Japonya’nın Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerjinin yaklaşık yüzde 80’ini kullandığını belirten Aslanoğlu, bu ülkelerin enerji tedarikinde yaşanacak aksaklıkların küresel üretim üzerinde zincirleme etkiler oluşturabileceğini ifade etti.FİYATLARDA GEÇİCİ ZİRVE UYARISIPetrol fiyatlarının aşırı yükselmesinin talebi düşürebileceğini belirten Aslanoğlu, bu tür sert fiyatlamaların kalıcı olmayabileceğini dile getirdi.KAZANAN VE KAYBEDENLER AYRIŞIYORYüksek enerji fiyatlarının emtia üreticisi ülkeleri öne çıkarabileceğini ifade eden Aslanoğlu, enerji ithalatına bağımlı ülkelerin ise bu süreçte daha fazla baskı altında kalacağını belirtti.BÜYÜK ŞİRKETLER AVANTAJLIKriz ortamında büyük ölçekli şirketlerin risk yönetimi ve likidite avantajı sayesinde daha güçlü konumda olduğunu vurgulayan Aslanoğlu, küçük işletmelerin ise bu tür dönemlerde daha fazla zorlandığını ifade etti.