Asya ve Avrupa’ya LNG şoku

Orta Doğu’da patlak veren savaş ve Katar’ın LNG üretimini durdurması, küresel doğalgaz piyasalarını sarstı. Fiyatlar son yılların en büyük yükselişlerini yaşarken; rezervleri kritik seviyeye inen Avrupa ve sanayi kesintilerine başlayan Asya, bu durumdan en çok etkilenecek bölgeler olarak görülüyor.

ABD-İsrail ile İran arasında patlak veren savaşın küresel enerji piyasalarına ilk ve en büyük şoku, Katar'ın sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) üretimini durdurmasıyla geldi. Hürmüz Boğazı’ndaki ticaretin durması ve küresel LNG arzının kalbi konumundaki Katar’ın devreden çıkması, fiyatlarda tarihi sıçramalara yol açtı. Piyasa analistlerinin değerlendirmelerine göre Asya'da sanayi kesintileri başlarken; zorlu bir kışın ardından gaz depoları kritik seviyelere inen Avrupa, Asya ile amansız bir ‘kargo kapma ve fiyat savaşına’ girebilir.KÜRESEL LNG TİCARETİNİN ŞAH DAMARI KESİLDİDünya deniz yolu doğalgaz ticaretinin merkezinde yer alan Katar, küresel LNG ihracatının yüzde 20’sini tek başına karşılıyor. 2025 projeksiyonlarına göre yılda yaklaşık 81 milyon ton LNG ihraç eden ülkenin sevkiyatlarının neredeyse tamamı, şu an kapalı olan Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.FİYATLAR FIRLADIKesinti haberiyle birlikte doğalgaz piyasaları, petrolün aksine son derece agresif bir tepki verdi. Avrupa'nın gösterge gaz kontratı TTF, geçen hafta bir gün içinde yüzde 50’ye varan artış yaşadıktan sonra günü yüzde 39 yükselişle megavatsaat (MWh) başına 44.51 Euro'dan tamamladı. Bu, son dört yılın en büyük tek günlük yüzdelik artışı olarak kayıtlara geçti. Asya piyasalarının göstergesi JKM de benzer bir tablo çizerek yüzde 41’lik sıçramayla 43.95 Euro/MWh eşdeğerine ulaştı. Fiyatlar 2022 krizindeki 340 Euro’luk zirvelerin altında olsa da piyasadaki ‘arz şoku’ paniği giderek derinleşiyor.EN ÇOK ASYA’YI ETKİLİYORKatar LNG’sinin yüzde 85’i doğrudan Asya pazarına gidiyor. Çin ithalatının yüzde 30’unu, Hindistan ise yarısını Katar’dan sağlıyor. Krizin ilk somut etkileri de bu bölgede hissedildi. Tedarik endişesiyle harekete geçen Hintli şirketler, sanayi kullanıcılarına verilen gazı şimdiden yüzde 10 ila 30 oranında kısmaya başladı. Asya ülkelerinin açıklarını kapatmak için spot piyasadaki alternatif kargolara yönelmesi, küresel fiyatları daha da yukarı itiyor.AVRUPA SAVUNMASIZRusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji güvenliğini Katar’a bağlayan Avrupa için ise tablo sanılandan çok daha karanlık. Avrupa, Katar LNG’sinin sadece yüzde 12’sini alsa da (AB ihtiyacının 4. büyük tedarikçisi), asıl tehlike depoların durumunda gizli. Çetin geçen 2025 kışının ardından Avrupa’nın gaz rezervleri, yüzde 54’lük tarihi ortalamanın çok altına inerek yüzde 30 gibi kritik bir seviyeye geriledi. Analistlere göre henüz depolarını dolduramadan bu kesintiye yakalanan Avrupa, yerini dolduracak kargolar için Asya ile fiyat rekabetine girmek zorunda.SICAK HAVA VE KÖMÜR OPSİYONU Julius Baer Ekonomi Araştırmaları Başkanı Norbert Rucker’a göre, bu devasa şokun tek hafifletici nedeni, bahar aylarına girilmiş olması. Havaların ısınmasıyla ısınma talebinin düştüğünü ve yenilenebilir enerji üretiminin arttığını belirten Rucker, “Fiyatların 40 Euro’yu aşması, elektrik santrallerini yeniden kömür kullanımına teşvik edebilir ve bu da gaz talebini bir miktar dengeleyebilir” değerlendirmesinde bulundu.