Webb teleskobu Uranüs’ün atmosfer haritasını çıkardı

Gökbilimciler, James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanarak Uranüs’ün üst atmosferine dair bugüne kadarki en ayrıntılı haritayı oluşturdu. Araştırma, gezegenin ‘tuhaf’ manyetik alanının ve son 30 yıldır devam eden soğuma trendinin şifrelerini çözüyor.

Uzay teknolojilerinde gelinen son nokta olan James Webb Uzay Teleskobu, Güneş Sistemimizin en gizemli üyelerinden biri olan Uranüs’e dair ezber bozan veriler sundu. Uluslararası bir araştırma ekibi, Webb’in hassas NIRSpec cihazını kullanarak buz devinin üst atmosferinin alttan üste nasıl katmanlandığını gösteren ilk üç boyutlu haritayı oluşturmayı başardı. Northumbria Üniversitesi’nden Paola Tiranti liderliğinde yürütülen çalışma, gezegenin enerji dengesi ve manyetik yapısına dair kritik bilgiler sağlıyor. İRTİFAYA GÖRE SICAKLIK VE İYON DEĞİŞİMİAraştırmacılar, Uranüs’ün bulut tepelerinin 5000 km yukarısına kadar uzanan iyonosfer tabakasındaki sıcaklık ve iyon yoğunluğunu titizlikle ölçtü. Yapılan analizlerde, enerji transferinin dikey mimarisi şu verilerle ortaya kondu:Sıcaklık zirvesi: Bulutların 3000 ila 4000 km üzerinde en yüksek değerlere ulaşıyor.İyon yoğunluğu: Yaklaşık 1000 km irtifada maksimum seviyeye çıkıyor.Ortalama sıcaklık: Gezegenin üst atmosfer sıcaklığı yaklaşık 426 K (yaklaşık 150 oC)olarak hesaplandı. Bu bulgular, yer tabanlı teleskopların daha önce bildirdiği tahminlerden daha düşük bir sıcaklığa işaret ederek, Uranüs’ün üst atmosferinin son otuz yıldır soğumaya devam ettiğini bilimsel olarak doğruladı. GÜNEŞ SİSTEMİ’NİN EN ‘TUHAF’ MANYETOSFERİUranüs’ün manyetik alanı, diğer gezegenlerin aksine hem eğik hem de dönüş ekseninden sapmış durumda. Webb teleskobu, bu düzensiz yapının atmosferin derinliklerine nasıl nüfuz ettiğini ve kutup ışıklarını (aurora) nasıl şekillendirdiğini ilk kez net bir şekilde görüntüledi. Manyetik kutuplara yakın iki parlak aurora bandı gözlemleyen ekip, bu bantlar arasındaki emisyon düşüşlerini manyetik alan çizgilerindeki geçişlerle ilişkilendirdi. BİYO-HİBRİD TEKNOLOJİLER VE GEZEGEN KARAKTERİZASYONUPaola Tiranti, Webb’in sunduğu hassasiyetin önemini şu sözlerle vurguluyor:"Uranüs’ün manyetosferi Güneş Sistemi’ndeki en tuhaf yapılardan biri. Webb, enerjinin atmosferden yukarı doğru nasıl hareket ettiğini ve dengesiz manyetik alanın etkisini görmemizi sağladı. Bu veriler, sadece kendi sistemimizdeki buz devlerini değil, ötegezegenleri karakterize etme yolunda da hayati bir adımdır."Bu keşif, buz devlerinin enerji bütçelerini anlamanın ötesinde, uzak yıldız sistemlerindeki benzer gezegenlerin yaşanabilirlik veya yapısal özelliklerini analiz etmek için kullanılan modelleri de güncelleyecek nitelikte.