Okyanuslar alarm veriyor: Depolanan ısı rekor seviyeye çıktı

İnsan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan sera gazlarının neden olduğu fazla ısının yaklaşık yüzde 90’ını emen okyanuslarda biriken ısı içeriği, 2025’te modern ölçüm tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı.

Birleşmiş Milletler tarafından 8 Haziran Dünya Okyanus Günü olarak kabul edilirken, okyanusların iklim, biyolojik çeşitlilik, gıda güvenliği ve istihdam açısından taşıdığı hayati rol yeniden gündeme geldi. Gezegenin yüzde 70’inden fazlasını kaplayan okyanuslar, dünyadaki oksijenin en az yüzde 50’sini üretirken, küresel ısınmanın etkilerini hafifleten en önemli doğal sistemlerden biri olmayı sürdürüyor.DÜNYA OKYANUS GÜNÜ’NÜN TEMASI BELLİ OLDUBirleşmiş Milletler Genel Kurulu, okyanusların karşı karşıya kaldığı zorluklar konusunda toplumlarda farkındalık oluşturmak amacıyla 2008’de aldığı kararla 8 Haziran’ı Dünya Okyanus Günü kabul etti.Her yıl farklı temalarla kutlanan Dünya Okyanus Günü’nün bu yılki teması, “Yeniden hayal et: Bildiğimiz dünyanın ötesinde, okyanuslarımızla yeni bir ilişki” olarak belirlendi.Bu tema, insanlık ile okyanuslar arasındaki ilişkinin yeniden düşünülmesi gerektiğine işaret ediyor.OKYANUSLAR GEZEGENİN YÜZDE 70’İNDEN FAZLASINI KAPLIYORBirleşmiş Milletlere göre, yeryüzündeki tüm canlılar için yaşam kaynağı olan okyanuslar, gezegenin yüzde 70’inden fazlasını kaplıyor.Okyanuslar, dünyadaki oksijen miktarının en az yüzde 50’sini üretiyor.Bu yönüyle okyanuslar, yalnızca deniz yaşamı için değil, karasal yaşam ve insanlık için de hayati önem taşıyor.KARBONDİOKSİTİN YÜZDE 30’UNU EMİYOROkyanuslar, çeşitli beşeri faaliyetlerden kaynaklı salınan karbondioksitin yaklaşık yüzde 30’unu emiyor.Bu özellikleriyle küresel ısınmanın etkilerini hafifletici önemli bir rol üstleniyor.Ancak artan sera gazı salımı, okyanusların taşıdığı iklim yükünü her geçen yıl daha ağır hale getiriyor.250 BİNDEN FAZLA DENİZ TÜRÜ KAYITLIDünya Deniz Türleri Kayıt Sistemi’ne göre okyanuslar, biyolojik çeşitliliğin büyük bir bölümüne ev sahipliği yapıyor.Okyanuslarda 250 binden fazla deniz türü kayıtlı bulunuyor.Henüz büyük bölümü keşfedilmemiş olan okyanuslar, gezegenin en zengin ve en kırılgan ekosistemleri arasında yer alıyor.3 MİLYARDAN FAZLA İNSAN İÇİN GIDA KAYNAĞIBirleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre okyanuslar, dünya genelinde 3 milyardan fazla insanın hayvansal protein ihtiyacının en az yüzde 20’sini karşılıyor.Balıkçılık ve su ürünleri sektörü, özellikle Afrika ve Asya’daki birçok ülkede temel gıda kaynakları arasında yer alıyor.Bu nedenle okyanusların korunması, gıda güvenliği açısından da kritik önem taşıyor.60 MİLYONDAN FAZLA KİŞİ DOĞRUDAN İSTİHDAM EDİLİYORBalıkçılık ve su ürünleri sektöründe 60 milyondan fazla kişi doğrudan istihdam ediliyor.Denizcilik ve okyanus ekonomisinin büyümesiyle birlikte bu alanda istihdamın 2030’a kadar 40 milyon kişi için yeni iş fırsatı yaratabileceği öngörülüyor.Okyanus ekonomisi, sürdürülebilir kalkınma ve istihdam açısından önemli bir potansiyel barındırıyor.OKYANUSLAR TEHLİKE ALTINDADoğal Hayatı Koruma Vakfı’nın Yaşayan Gezegen 2024 raporuna göre, 1970-2020 döneminde deniz popülasyonu yüzde 56 oranında azaldı.Küresel ısınma, aşırı avlanma, endüstriyel atık ve hava kirliliği bu düşüşün başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.Bu tablo, okyanus ekosistemlerinin insan faaliyetlerinden kaynaklanan baskılar karşısında ciddi risk altında olduğunu ortaya koyuyor.HER YIL 8 MİLYON TON PLASTİK OKYANUSLARA KARIŞIYORHenüz yaklaşık yüzde 20’si keşfedilen okyanuslarda her yıl 8 milyon ton plastik atık suya karışıyor.Bu plastik atıklar, 2 binden fazla yabani türe zarar veriyor.Plastik kirliliği, deniz canlılarının yaşam alanlarını, beslenme zincirini ve okyanus ekosistemlerinin sağlığını tehdit eden en önemli sorunlardan biri olmayı sürdürüyor.5 MİLYON KİLOMETREKARELİK DENİZ ALANI KORUMA ALTINA ALINDIOkyanusların korunması konusunda son 2 yılda önemli bir dönüm noktasına ulaşıldı.Yaklaşık 5 milyon kilometrekarelik deniz alanı koruma altına alındı.Bu büyüklük, Avrupa Birliği’nin yüz ölçümünden daha geniş bir bölgenin güvence altına alınması anlamına geliyor.OKYANUSLAR FAZLA ISININ YÜZDE 90’INI EMİYORİnsan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan sera gazlarının neden olduğu fazla ısının yaklaşık yüzde 90’ını okyanuslar emiyor.Bu durum, okyanusların küresel ısınmanın etkilerini giderek daha belirgin şekilde yansıtmasına neden oluyor.Okyanuslarda depolanan ısı miktarındaki artış, iklim sistemindeki dengesizliklerin önemli göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.OKYANUSLARDA DEPOLANAN ISI REKOR KIRDIAdvances in Atmospheric Sciences dergisinde 9 Ocak’ta yayımlanan araştırmaya göre, 2025’te okyanuslarda depolanan ısı miktarı modern ölçümlerin başladığı günden bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.Araştırma, okyanusların yüzeyden 2 kilometre derinliğe kadar olan kısmında biriken ısı miktarının 2025’te bir önceki yıla kıyasla rekor seviyeye çıktığını ortaya koydu.Bu veri, okyanusların iklim değişikliği nedeniyle giderek daha fazla ısı tuttuğunu gösteriyor.BİRİKEN ISI DÜNYANIN 2023 ENERJİ TÜKETİMİNİN 37 KATIAraştırmaya göre okyanuslarda biriken ısı miktarı, dünyanın 2023’te tükettiği toplam enerjinin yaklaşık 37 katına karşılık geliyor.Bu büyüklük, okyanuslardaki ısı artışının küresel ölçekte ne kadar büyük bir enerji birikimine işaret ettiğini ortaya koyuyor.Söz konusu artış, iklim değişikliğinin okyanuslar üzerindeki etkisinin derinleştiğini gösteriyor.EN HIZLI ISINAN BÖLGELER AÇIKLANDIAraştırmada, okyanuslarda en hızlı ısınan alanlara da dikkat çekildi.Güney Atlantik, Kuzey Pasifik ve Güney Okyanusu en hızlı ısınan bölgeler arasında yer aldı.Bu bölgelerdeki ısı artışı, deniz ekosistemleri, hava olayları ve iklim dengeleri açısından yakından izleniyor.OKYANUSLARIN KORUNMASI KÜRESEL GELECEK İÇİN KRİTİKOkyanuslar, oksijen üretiminden karbon emilimine, gıda güvenliğinden istihdama kadar insan yaşamının birçok alanında hayati rol oynuyor.Ancak deniz popülasyonundaki azalma, plastik kirliliği, iklim değişikliği ve artan ısı birikimi, okyanusların karşı karşıya olduğu riskleri büyütüyor.Dünya Okyanus Günü, bu nedenle okyanuslarla kurulan ilişkinin yeniden düşünülmesi ve deniz ekosistemlerinin korunması için küresel farkındalığın artırılması açısından önemli bir çağrı niteliği taşıyor.