Küresel gıda fiyatları son 38 ayın zirvesinde

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre küresel gıda fiyatları, nisan ayında bitkisel yağlar öncülüğünde art arda üçüncü ay yükseldi. Endeks 130.7 puana çıkarak son 38 ayın en yüksek seviyesini gördü. Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar ve artan enerji maliyetleri emtia piyasalarını etkilemeye devam ediyor.

Gıda ürünlerinin uluslararası piyasalardaki fiyat değişimlerini izleyen Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Gıda Fiyat Endeksi, nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1.6 artarak 130.7 puana ulaştı. Yıllık bazda yüzde 2 artış gösteren endeks, böylece Şubat 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek seviyeyi gördü. Fiyatların ivmelenmesinde, bitkisel yağlardaki sert sıçrama ve Orta Doğu'daki çatışmaların neden olduğu tedarik aksaklıkları belirleyici oldu.BİTYOYAKIT TALEBİ TETİKLEDİ  Nisan ayında endeksi yukarı taşıyan ana unsur, aylık yüzde 5.9 artışla Temmuz 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaşan FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi oldu. Yükselen ham petrol fiyatlarının biyoyakıt talebini tetiklemesiyle palmiye, soya, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatları tırmanışa geçti. Palmiye yağı, Güneydoğu Asya'daki üretim düşüşü endişelerinin de desteğiyle üst üste beşinci ayında değer kazandı.KÜRESEL ET FİYATLARINDA REKOR Hayvansal protein piyasalarında rekor serisi sürüyor. FAO Et Fiyat Endeksi, aylık yüzde 1.2 ve yıllık yüzde 6.4 artışla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Brezilya'da kesime hazır sığır arzındaki yetersizlik, küresel sığır eti fiyatlarını zirveye taşıyan temel etken oldu. Avrupa Birliği'nde artan mevsimsel talep domuz etini, Afrika pazarlarından gelen güçlü alım ilgisi ise kümes hayvanı fiyatlarını destekledi.TAHILDA KURAKLIK VE HÜRMÜZ BASKISIFAO Tahıl Fiyat Endeksi, nisan ayında aylık yüzde 0.8, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 0.4 artış kaydetti. ABD'deki kuraklık ve Avustralya'daki yetersiz yağış beklentileriyle dünya buğday fiyatları yüzde 0.8 yükseldi. Enerji maliyetlerindeki artış ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasının gübre fiyatlarını tırmandırması, çiftçilerin daha az gübre gerektiren ürünlere yöneleceği beklentisini doğurarak buğday fiyatlarını destekledi. Uluslararası mısır fiyatları yüzde 0.7 artarken, FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi artan üretim maliyetleri nedeniyle yüzde 1.9 yükseldi. Sorgum fiyatları ise azalan küresel taleple yüzde 4.0 düştü.ŞEKER VE SÜT ÜRÜNLERİNDE DÜŞÜŞKüresel piyasalardaki yükseliş eğiliminin istisnası şeker ve süt ürünleri oldu. FAO Şeker Fiyat Endeksi, Çin ve Tayland'daki pozitif üretim beklentileri ile dünyanın en büyük üreticisi Brezilya'da hasadın başlamasıyla aylık yüzde 4.7, yıllık bazda ise yüzde 21.2 geriledi. FAO Süt Ürünleri Endeksi de Avrupa ve Okyanusya'daki güçlü üretim kapasitesinin ve bol süt arzının etkisiyle aylık yüzde 1.1 oranında azaldı.HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ KRİZ NASIL ETKİLİYOR?Gelişmeleri değerlendiren FAO Başekonomisti Máximo Torero, Hürmüz Boğazı krizine rağmen küresel tarımsal gıda sistemlerinin dayanıklılık gösterdiğini ve hububat fiyatlarındaki artışın, güçlü stoklar sayesinde şimdilik ılımlı kaldığını belirtti.Öte yandan, yayımlanan FAO’nun Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nda 2025 yılı küresel tahıl üretimi tahmini yüzde 6 artırılarak 3 milyar 40 milyon tonluk rekor seviyeye yükseltildi. Ancak raporda, 2026 dünya buğday üretimi tahmini yaklaşık yüzde 2 gerileme ile 817 milyon tona düşürüldü. FAO, Hürmüz Boğazı krizinin gübre ve enerji maliyetlerini yukarı çektiğini belirterek, bu durumun gelecek tarım sezonları ve küresel gıda arzı üzerinde belirleyici bir risk faktörü olduğunun altını çizdi.