Körfez’in yapay zeka stratejisi: Model değil altyapı üreticisi olmak

Körfez ülkeleri, petrol ve doğal gazdan sağladıkları sermaye birikiminin bir bölümünü yapay zeka altyapısına yönlendiriyor. Suudi Arabistan, BAE ve Katar, veri merkezi ve işlem gücüyle küresel yapay zeka yarışında altyapı üssü olmayı hedefliyor.

Körfez ülkeleri, yapay zeka yarışında küresel model üreticisi olmaktan çok hesaplama gücü, veri merkezi kapasitesi ve sermaye desteğiyle öne çıkmaya hazırlanıyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar, enerji gelirlerinden sağladıkları birikimi yapay zeka altyapı yatırımlarına yönlendirirken, bölgenin 8-10 gigavat düzeyinde AI bağlantılı işlem kapasitesi planladığı belirtiliyor.KÖRFEZ ÜLKELERİ YAPAY ZEKA YARIŞINDA ALTYAPIYA ODAKLANDIKörfez ülkeleri, petrol ve doğal gazdan sağladıkları sermaye birikiminin bir kısmını yapay zeka altyapısına yönlendiriyor.Bölge ülkeleri, küresel yapay zeka yarışında model üreticisi olmaktan çok veri merkezi ve sermaye gücüyle “altyapı üssü”ne dönüşmeyi hedefliyor.Bu yaklaşım, Körfez’in yapay zeka ekosisteminde hesaplama kapasitesi ve veri merkezi yatırımları üzerinden konumlanma stratejisini öne çıkarıyor.8-10 GİGAVATLIK İŞLEM KAPASİTESİ PLANIMiddle East Institute’un bu yıl yayımladığı analize göre Suudi Arabistan, BAE ve Katar’ın toplam 8-10 gigavat düzeyinde AI bağlantılı işlem kapasitesi planladığı belirtiliyor.Uzmanlar, Körfez’in yapay zeka yarışına “model üreticisi” olarak değil, “hesaplama gücü ve veri merkezi sağlayıcısı” olarak girdiğini değerlendiriyor.Bu tablo, bölgenin yapay zeka değer zincirinde altyapı, enerji ve sermaye tarafında güçlü bir rol üstlenmek istediğini gösteriyor.YAPAY ZEKA ALTYAPI HARCAMALARI ARTIYORInternational Data Corporation verilerine göre küresel yapay zeka altyapı harcaması 2025’te 318 milyar dolara ulaştı.Orta Doğu ve Afrika bölgesinde yapay zeka altyapı harcamaları geçen yılın son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 500’den fazla artarak 1,8 milyar dolara çıktı.Bu artışın Körfez’deki yapay zeka girişimleri ve ulusal yapay zeka altyapı yatırımlarıyla bağlantılı olduğu tahmin ediliyor.KÖRFEZ’İN YAPAY ZEKA VİTRİNİ BAEBirleşik Arap Emirlikleri, Körfez’in yapay zeka yatırımlarında öne çıkan ülkelerinden biri olarak görülüyor.BAE’nin en önemli güncel hamlesi, 5 gigavat kapasiteli “Stargate UAE” projesi oldu.ABD’li şirket OpenAI’ın açıklamasına göre Abu Dabi’de kurulacak 1 gigavatlık Stargate UAE yapay zeka işlem kümesinin ilk 200 megavatlık bölümünün bu yıl devreye alınması bekleniyor.STARGATE UAE PROJESİNDE KÜRESEL ŞİRKETLER YER ALIYORStargate UAE projesinde G42, OpenAI, Oracle, Nvidia, Cisco ve SoftBank şirketleri yer alıyor.Bu yapı, BAE’nin yapay zeka altyapısı alanında küresel teknoloji şirketleriyle işbirliğini güçlendirdiğini gösteriyor.Proje, Abu Dabi’nin yapay zeka işlem kapasitesi açısından bölgesel merkezlerden biri haline gelmesi hedefinin önemli ayaklarından biri olarak öne çıkıyor.MICROSOFT’UN BAE YATIRIMI 15,2 MİLYAR DOLARA ÇIKACAKMicrosoft’un 2023’te başladığı BAE’ye yönelik sermaye, gelişmiş yapay zeka ve bulut veri merkezleri yatırımlarını 2029’a kadar 15,2 milyar dolara yükseltmesi bekleniyor.Bu yatırım, BAE’nin yapay zeka altyapısı ve bulut veri merkezi alanındaki kapasitesini artırmayı hedefliyor.BAE, aynı zamanda yapay zeka eğitimini tüm sınıf seviyeleri için 2025-2026 eğitim-öğretim yılından itibaren zorunlu hale getirdi.SUUDİ ARABİSTAN’DAN HUMAIN HAMLESİSuudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu, Mayıs 2025’te Humain adlı yapay zeka şirketini kurdu.PIF’e göre Humain, veri merkezleri, bulut altyapısı, yapay zeka modelleri ve uygulamalar dahil yapay zeka değer zincirinin tamamında faaliyet gösterecek.Bu adımın, Suudi Arabistan’ın petrol bağımlılığını azaltma ve ekonomiyi bilgi temelli yapıya dönüştürme hedefinde önemli rol oynaması bekleniyor.NVIDIA İLE YAPAY ZEKA FABRİKALARI KURULACAKSuudi Arabistan’ın yapay zeka altyapısı için en dikkati çekici gelişmelerden biri Nvidia ile yapılan işbirliği oldu.Nvidia’dan yapılan açıklamada, Humain’in gelecek 5 yılda 500 megavata kadar çıkabilecek kapasitede yapay zeka fabrikaları kurmak üzere Suudi Arabistan’a yatırım yapacağı ifade edildi.Yatırımın binlerce Nvidia çipiyle destekleneceği kaydedilirken, bu kapsamda şirketin gelişmiş yapay zeka çiplerinden 18 bin adet göndereceği belirtildi.VISION 2030 İLE YAPAY ZEKA HEDEFİ BİRLEŞİYORSuudi Arabistan’ın yapay zeka yatırımları, Vision 2030 Programı’nın ekonomik çeşitlendirme hedefleriyle birlikte ele alınıyor.Riyad yönetimi, yapay zekayı yalnızca teknoloji yatırımı olarak değil, ekonomik dönüşümün temel araçlarından biri olarak değerlendiriyor.Humain ve Nvidia işbirliği, ülkenin veri merkezi, bulut altyapısı ve yapay zeka uygulamaları alanlarında daha güçlü bir konuma ulaşma hedefini destekliyor.KATAR’DA STRATEJİK YAPAY ZEKA YATIRIMLARIKatar, BAE ve Suudi Arabistan’a kıyasla daha küçük ölçekli ancak stratejik yatırımlarla öne çıkıyor.Ülke, hem akıllı hem de çevre dostu şehirler, altyapı ve hizmetler tasarlamak için yapay zekadan yararlanıyor.Katar, yapay zeka, teknoloji ve inovasyon programları için 9 milyar Katar riyali teşvik ayırdı.KAMU HİZMETLERİNDE 50’DEN FAZLA YAPAY ZEKA UYGULAMASIKatar, Scale AI ile kamu hizmetlerinde 50’den fazla yapay zeka uygulaması geliştirmeye yönelik anlaşma imzaladı.Bu anlaşma, yapay zekanın kamu hizmetleri ve dijital dönüşüm alanlarında kullanılmasını hedefliyor.Katar’ın yaklaşımı, yapay zekayı yalnızca altyapı yatırımı olarak değil, kamu hizmetleri ve şehir planlamasında da dönüştürücü bir araç olarak konumlandırıyor.KATAR’DA 20 MİLYAR DOLARLIK ORTAKLIKKatar’ın en güncel büyük hamlesi, ulusal yapay zeka şirketi Qai ile Brookfield ortaklığı oldu.Brookfield ve Qai, Katar’da ve seçili uluslararası pazarlarda yapay zeka altyapısı geliştirmek için 20 milyar dolarlık stratejik yatırım ortaklığı kurdu.Bu ortaklık, Katar’ın yapay zeka altyapısı alanında hem yerel hem de küresel pazarlarda daha görünür hale gelmesini hedefliyor.KÖRFEZ’İN STRATEJİSİ ALTYAPI SAĞLAYICILIĞIBAE, Suudi Arabistan ve Katar’ın attığı adımlar, Körfez’in yapay zeka yarışında farklı bir strateji izlediğini ortaya koyuyor.Bölge ülkeleri, küresel model üreticisi olmaktan çok sermaye, enerji ve veri merkezi yatırımlarıyla işlem gücü ve altyapı sağlayıcısı olarak konumlanmayı hedefliyor.Bu strateji, yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için ihtiyaç duyulan büyük ölçekli hesaplama kapasitesinde Körfez’i önemli bir merkez haline getirebilir.VERİ MERKEZLERİNİN STRATEJİK ÖNEMİ ARTTIABD-İsrail ile İran arasındaki savaşta veri merkezlerinin hedef haline gelmesi, Körfez’in stratejik yapay zeka altyapı yatırımlarının önemini de gösterdi.Yapay zeka altyapısı, yalnızca ekonomik rekabetin değil, aynı zamanda stratejik güvenlik ve teknolojik egemenlik tartışmalarının da merkezine yerleşti.Körfez ülkeleri, sermaye gücü, enerji kaynakları ve veri merkezi yatırımlarıyla bu yeni dönemde yapay zeka ekosisteminin altyapı ayağında etkili bir rol üstlenmeyi amaçlıyor.