Hubble, karanlık enerjinin sırrını çözebilecek tuhaf bir süpernova keşfetti

Evrenin yüzde 68’ini yöneten gizemli 'karanlık enerji'yi anlamak için yürütülen çalışmalarda, uzayın derinliklerinden gelen 10 milyar yıllık bir süpernova patlaması kilit rol oynuyor. Doğal bir büyüteç görevi gören galaksilerin yardımıyla gözlemlenen bu olay, modern fiziğin en büyük çıkmazlarından biri olan 'Hubble Gerilimi'ne son verebilir.

Gökbilimciler, evrenin hızlanan genişlemesini yönlendiren bilinmeyen güç olan karanlık enerjiyi anlamaya her zamankinden daha yakın. Kozmik bütçeye hakim olmasına rağmen niteliği hala belirsiz olan bu güç, uzak evrende keşfedilen 'merceklenmiş' bir süpernova ile yeniden tanımlanıyor. Liverpool John Moores Üniversitesi (LJMU) araştırmacıları tarafından fark edilen bu parlak patlama, ışığının Dünya'ya ulaşması için kozmik tarihin büyük bir bölümünü kat etti.KÜTLEÇEKİMSEL MERCEKLENME VE ZAMAN YOLCULUĞUBu keşfi benzersiz kılan unsur, patlamanın ışığının Dünya ile süpernova arasında yer alan devasa bir galaksinin kütleçekim alanından geçmesi. Einstein’ın Genel Görelilik kuramına dayanan bu "kütleçekimsel merceklenme" etkisi, galaksinin yerçekimini doğal bir optik mercek gibi kullanarak arkasındaki ışığı büküyor ve büyütüyor.Astrofizik Araştırma Enstitüsü'nden Jacob Wise, bu durumu şöyle açıklıyor: "Işık merceklendiğinde, Dünya’ya ulaşmak için izlediği farklı yolların uzunlukları aynı olmaz. Bu da farklı yollardan gelen görüntülerin bize farklı zamanlarda ulaşması demektir. Süpernovanın evrimindeki farklı anları aynı anda görmemizi sağlayan bu zaman gecikmesi, evrenin genişleme hızını ölçmek için paha biçilemez bir veri sunuyor."HUBBLE GERİLİMİ VE KOZMİK ÖLÇÜMLEMEBilim dünyası şu an 'Hubble Gerilimi' adı verilen büyük bir krizle karşı karşıya. Büyük Patlama'nın artçı ışınları (Kozmik Mikrodalga Arka Planı) üzerinden hesaplanan genişleme hızı ile yakındaki galaksiler üzerinden hesaplanan sayı birbirini tutmuyor. Bu durum, H0 (Hubble Sabiti) için iki farklı değer ortaya çıkarıyor.LJMU ekibi; Keck, Hubble ve James Webb Uzay Teleskopları ile bu yeni süpernovayı analiz ederek, kütleçekimsel zaman gecikmelerini çok hassas bir şekilde ölçmeyi hedefliyor. Bu ölçümler, evrenin ne kadar hızlı genişlediğini ve dolayısıyla karanlık enerjinin bu genişleme üzerindeki gerçek etkisini kesin olarak ortaya koyabilir.TEKNOLOJİK İŞ BİRLİĞİ VE GÖZLEM GÜCÜKeşif süreci, küresel bir teknolojik iş birliğinin meyvesi olarak öne çıkıyor. İlk tespit Kaliforniya’daki Zwicky Geçici Tesisi'nden gelirken, ayrı görüntülerin doğrulanması La Palma’daki Liverpool Teleskobu ile gerçekleştirildi. Ardından dünyanın en güçlü gözlemevleri ve uzay teleskopları bu kozmik olayı incelemek için devreye girdi.Bilim insanları, bu nadir sistemin doğası sayesinde, evrenin genişlemesini yönlendiren kuvvetin sırrını çözerek astrofizikte yeni bir sayfa açmayı planlıyor.