Dünyanın ilk şebeke ölçekli kuantum bilgisayarı kuruluyor

ABD merkezli PsiQuantum, Avustralya’nın Moreton Bay bölgesinde dünyanın ilk şebeke ölçekli ve hataya dayanıklı kuantum bilgisayarı için tesis inşaatına başladı. Fotonik kuantum mimarisine dayanan proje, ilaç keşfinden enerji araştırmalarına, lojistikten finansal modellemeye kadar birçok alanda yüksek işlem gücü sağlamayı hedefliyor.

Kuantum hesaplama alanında laboratuvar ölçeğinden endüstriyel uygulamaya geçişi temsil eden önemli bir yatırım Avustralya’da hayata geçiriliyor. Kaliforniya merkezli PsiQuantum, Avustralya hükümeti, Queensland eyalet yönetimi ve yerel yetkililerin katılımıyla Moreton Bay bölgesinde kurulacak tesisin temelini attı. Birden fazla aşamada geliştirilecek kompleks, şirketin fotonik kuantum hesaplama mimarisini destekleyecek temel altyapıları aynı çatı altında toplayacak. PsiQuantum, bu yatırımla hataya dayanıklı ve şebeke ölçekli kuantum bilgisayar inşa etmeyi hedefliyor.FOTONİK MİMARİYE DAYALI KURGUPsiQuantum’un yaklaşımı, kuantum hesaplamayı fotonik mimari üzerine inşa ediyor. Şirket, büyük ölçekli ticari bir kuantum makinesi kurabilmek için mevcut yarı iletken üretim süreçlerinden ve standart optik ağ teknolojilerinden yararlanmayı planlıyor. Tesisin teknik yapısı, fotonik kuantum çiplerini barındıracak kriyojenik kabinler ve bu kabinleri birbirine bağlayacak optik fiber ağlar üzerine kurulacak. Bu yapı, şirketin hedeflediği büyük ölçekli kuantum bilgisayarın ana omurgasını oluşturacak. PsiQuantum CEO’su Victor Peng, gerçek dünya problemlerini çözebilen bir kuantum bilgisayar inşa etmenin çağın en büyük mühendislik zorluklarından biri olduğunu belirtti. Peng, kuantum hesaplamanın uzun yıllardır taşıdığı dönüşüm vaadini Avustralya’da somut bir projeye dönüştürmeye başladıklarını ifade etti.DEV KRİYOJENİK TESİS KURULACAKProjenin en kritik bileşenlerinden biri, kuantum sistemlerinin kararlı biçimde çalışabilmesi için gereken soğutma altyapısı olacak. Tesise entegre edilecek ilk büyük bileşen, sistemi mutlak sıfıra yakın sıcaklıklarda tutmak üzere tasarlanan büyük ölçekli kriyojenik tesis olacak. Endüstriyel gaz ve mühendislik şirketi Linde Engineering tarafından inşa edilecek kriyojenik tesisin 2027 yılının ikinci yarısında teslim edilmesi planlanıyor. PsiQuantum, 2024 sonunda siparişini verdiği bu sistemi, kuantum hesaplama uygulamaları için bugüne kadar geliştirilen en büyük kriyojenik soğutma tesislerinden biri olarak tanımlıyor. Soğutma altyapısının ardından fotonik kuantum çiplerini barındıracak kriyojenik kabinlerin kurulumu yapılacak. Bu kabinler, optik fiber ağlar üzerinden birbirine bağlanarak sistemin ölçeklenebilir yapısını destekleyecek.KLASİK BİLGİSAYARLARI TAMAMLAYACAKPsiQuantum, geliştirdiği hataya dayanıklı kuantum bilgisayarların, geleneksel bilgisayarlarla çözülmesi güç karmaşık endüstriyel sorunlarda kullanılacağını belirtiyor. Şirketin hedeflediği uygulama alanları arasında ilaç keşfi, yeni nesil malzeme geliştirme, enerji araştırmaları, küresel lojistik, ileri üretim, tarım teknolojileri ve finansal modelleme yer alıyor. Şirket, kuantum hesaplamayı klasik bilgisayarların yerine geçecek bir teknoloji olarak değil, onları tamamlayacak yeni bir hesaplama katmanı olarak konumlandırıyor. Bu yaklaşıma göre geleceğin endüstriyel hesaplama altyapıları, kuantum donanımları ile klasik sistemlerin birlikte çalıştığı hibrit modellerden oluşacak. Bu model, özellikle çok değişkenli ve yüksek karmaşıklığa sahip problemlerde bilimsel keşif süreçlerini hızlandırmayı ve endüstriyel Ar-Ge kapasitesini artırmayı amaçlıyor.MORETON BAY’DE YENİ TEKNOLOJİ MERKEZİMoreton Bay Merkezi İnovasyon Bölgesi içinde kurulacak tesis, TAFE Mükemmeliyet Merkezi ve Sunshine Coast Üniversitesi’ne komşu bir konumda yer alıyor. Bu yerleşim, projenin yalnızca teknoloji altyapısı değil, aynı zamanda yerel iş gücü ve eğitim kapasitesi açısından da önemli bir merkez haline gelmesini sağlayacak. Tesisin mühendislik, teknik operasyonlar, ileri üretim, araştırma ve profesyonel hizmetler alanlarında nitelikli istihdam yaratması bekleniyor. Öğrenciler, teknisyenler ve mühendisler için kuantum teknolojileriyle doğrudan bağlantılı kariyer fırsatları oluşacak. PsiQuantum Kurucu Ortağı ve Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Jeremy O’Brien, Avustralya’nın bu sürecin başından bu yana stratejik bir parçası olduğunu belirterek, uluslararası iş birliğinin projedeki önemine dikkat çekti.TEST LABORATUVARI BRISBANE’DE AÇILDIMoreton Bay’deki temel atma töreni, PsiQuantum’un Mayıs 2026’da Brisbane’deki Griffith Üniversitesi’nde açtığı Test ve Doğrulama Laboratuvarı’nın ardından geldi. Bu laboratuvar, nihai olarak Moreton Bay tesisinde kullanılacak fotonik kuantum çipleri ve destekleyici sistemlerin test edilmesi için kuruldu. Laboratuvarda gelişmiş kriyojenik ekipmanlar kullanılarak sistem bileşenlerinin doğrulanması hedefleniyor. Bu aşama, büyük ölçekli tesisin devreye alınmasından önce teknolojinin farklı parçalarının test edilmesi açısından kritik görülüyor. PsiQuantum’un Avustralya’daki yatırımı, hataya dayanıklı kuantum bilgisayarların endüstriyel ölçeğe taşınması yolunda atılan en somut adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Proje tamamlandığında Moreton Bay tesisi, küresel kuantum hesaplama yarışında Avustralya’nın konumunu güçlendirecek altyapılardan biri olacak.