ALMA teleskobu, Samanyolu’nun merkezin en net görüntüsünü yakaladı

Dünyanın en güçlü radyo teleskop dizisi ALMA, galaksimizin merkezindeki 650 ışık yılı genişliğindeki ‘Merkezi Moleküler Bölge’yi (CMZ) bugüne kadarki en yüksek çözünürlükle haritalandırdı.

Küresel bilim ve teknoloji ekosisteminde veri madenciliğinin sınırları zorlanmaya devam ediyor. Şili’nin kuzeyindeki Atacama Çölü’nde yer alan ve 66 radyo anteninden oluşan Atacama Büyük Milimetre/Submilimetre Dizisi (ALMA), Samanyolu Galaksisi'nin kalbine yönelik şimdiye kadar gerçekleştirilen en kapsamlı gözlemi tamamladı. ACES (ALMA CMZ Keşif Araştırması) projesi kapsamında elde edilen bu görüntü, hem kapsadığı alan hem de sunduğu ayrıntı düzeyiyle astronomi tarihinde bir rekoru temsil ediyor.650 IŞIK YILI GENİŞLİĞİNDE KOZMİK AĞGökbilimciler, galaksimizin merkezinde yer alan ve ‘Merkezi Moleküler Bölge’ (CMZ) olarak bilinen 650 ışık yılı genişliğindeki bölgeyi ilk kez bu kadar net bir şekilde inceleme fırsatı buldu. Bölge, yıldız oluşumu için gerekli olan yoğun ve soğuk gazdan oluşan devasa, karmaşık bir ağ ile kaplı.Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) ekibinden Ashley Barnes, keşfin önemini şu sözlerle vurguluyor: "Gözlerimizle göremediğimiz ancak şimdi olağanüstü ayrıntılarla ortaya çıkarılan uç noktaların bulunduğu bir yer burası. Burası, bu kadar ince ayrıntıyı inceleyebilmemiz için Dünya'ya yeterince yakın olan tek galaktik çekirdek."MOLEKÜLER KİMYA VE YILDIZ EKONOMİSİACES projesi, sadece görsel bir şölen sunmakla kalmıyor; aynı zamanda bölgenin kimyasal bileşimini de detaylı bir şekilde analiz ediyor. Araştırmacılar, CMZ içinde metanol ve etanolden oluşan karmaşık organik moleküllerden silikon monoksit gibi basit yapılara kadar onlarca farklı molekül tespit etti.Bu zengin kimyasal yapı, devasa yıldızların doğumuna ve ölümüne ev sahipliği yapıyor. John Moores Üniversitesi araştırmacısı ve proje lideri Steve Longmore, bu bölgedeki yıldızların ‘hızlı yaşayıp genç öldüğünü’, ömürlerini ise şiddetli süpernova veya hipernova patlamalarıyla noktaladığını belirtiyor. CMZ'deki bu kaotik ortamın, evrenin erken dönemlerindeki galaksilerin oluşum süreçleriyle benzerlik taşıdığı düşünülüyor.BÜYÜK VERİNİN MOZAİĞİ: 66 ANTENİN ORTAK GÜCÜGözlemlenen alan, gökyüzünde yaklaşık üç dolunay büyüklüğünde bir sahayı kapsıyor. Bu devasa alanı tek bir seferde görüntülemek ALMA’nın bile teknik sınırlarını zorladığı için, çalışma çok sayıda bağımsız gözlemin bir mozaik gibi bir araya getirilmesiyle oluşturuldu. ALMA astronomu Katharina Immer, ulaşılan detay düzeyi ve ortaya çıkan zenginliğin tüm ekibi şaşırttığını ifade ediyor.Samanyolu'nun merkezindeki bu karmaşık yapıların çözülmesi, sadece kendi galaksimizin geçmişini değil, evrendeki diğer galaksilerin büyüme ve evrim stratejilerini anlamak için de kritik bir referans noktası sağlıyor.